was successfully added to your cart.

Arthur Wyns

Arthur Wyns

Program Manager

Zagadnienia: Zmiana klimatu i Polityka

Zmiana klimatu to skomplikowany temat, a pisanie o nim jest jeszcze trudniejsze.

W szczególności w Polsce panuje wiele niewłaściwych przekonań oraz nieporozumień związanych ze zmianami klimatu, a media często rozpowszechniają nieprawdziwe informacje.

Aby pomóc Ci zostać dziennikarzem zajmującym się kwestiami klimatycznymi, w tej pierwszej części naszej objaśnionej serii podajemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące zmian klimatu i polityki.

Na czym polega globalne ocieplenie?

Globalne ocieplenie, to wzrost średniej temperatury powierzchni lądów i oceanów od roku 1850. Od tego czasu nastąpił wzrost temperatury o ok. 1⁰C.

Oprócz samego wzrostu temperatury, oznakami globalnego ocieplenia są między innymi wzrost poziomu oceanu, topnienie lodowców, lądolodów i lodu morskiego, zmiany zasięgu występowania roślin i zwierząt, częstsze występowanie ekstremalnych zjawisk takich jak susze, ulewy, fale upałów i inne.

Dlaczego klimat się ociepla?

Obecnie klimat ociepla się w związku ze wzrostem koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze (przede wszystkim dwutlenku węgla, (CO2), metanu (CH4) i tlenku azotu (N2O)). Gazy cieplarniane zatrzymują w atmosferze część energii wypromieniowywanej przez Ziemię. Im więcej gazów cieplarnianych, tym więcej energii pozostaje w ziemskim systemie klimatycznym. Podczas, gdy przed epoką przemysłową (przed 1850 r.) koncentracja CO2 w atmosferze wynosiła ok. 280 ppm (cząsteczek na milion, ang. parts per million), obecnie poziom ten wzrósł do ok. 400 ppm.

Koncentracja gazów cieplarnianych w atmosferze zwiększa się przede wszystkim ze względu na emisje towarzyszące spalaniu paliw kopalnych. Jako że paliwa kopalne zostały w naturalny sposób zdeponowane pod powierzchnią ziemi miliony lat temu, ich wydobywanie i spalanie powoduje zaburzenie naturalnego cyklu obiegu węgla w przyrodzie, który ustabilizował się w międzyczasie.

Jakie są dowody na to, że zmiany klimatyczne zachodzą?

Instytucje badawcze na całym świecie zbierają dowody na zachodzenie zjawiska zmiany klimatu. Należą do nich obserwacje pogody (w szczególności naziemne, satelitarne i podwodne pomiary temperatury i statystyki występowania zjawisk ekstremalnych), pomiary zmian poziomu morza, obserwacje kurczących się pokryw lodowych, obserwacje zmian zasięgu występowania roślin i zwierząt, przesuwania się pór roku i wiele innych. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (ang. Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC), działający przy Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) zbiera informacje z publikowanych w tym zakresie badań i przedstawia je w swoich raportach.

  • Streszczenie części dotyczącej fizycznych podstaw naukowych (po polsku), znajduje się pod tym linkiem.
  • Wszystkie publikacje IPCC dostępne są tutaj.

Więcej informacji na temat zmian klimatycznych znajduje się tutaj.

Część ludzie mówi, że ocieplenie klimatu nie jest ono konsekwencją działań człowieka.

To, że ludzie są odpowiedzialni za globalne ocieplenie jest ewidentne, świadczą o tym liczne konkretne dane: wyniki satelitarnych pomiarów promieniowania termicznego Ziemi, pomiary promieniowania termicznego atmosfery dochodzącego do powierzchni planety, pomiary składu izotopowego znajdującego się w atmosferze dwutlenku węgla i wiele innych.

Żaden naturalny cykl (zmiany orbitalne Ziemi, zmiany aktywności słonecznej, zmiany w prądach morskich i inne) nie wyjaśnia obecnie zachodzącej, niebywale szybkiej zmiany klimatu.

Analiza publikacji naukowych pokazuje, że 98,4% naukowców zajmujących się badaniem klimatu jest zgodnych co do “ludzkich” przyczyn wywołania zmian klimatu. Grono naukowców negujących antropogeniczny wpływ na klimat ulega cały czas zmniejszeniu. Wyniki tej analizy można znaleźć tu.

Warto też podkreślić, że nie ma instytucji naukowej o międzynarodowej renomie, która podważała by wpływ człowieka na obecną zmianę klimatu. Przy okazji, warto zajrzeć do listy placówek, w tym z Polski, które uczestniczyły w opracowaniu 5 Raportu IPCC. Może znajdziesz swoją?

Co się będzie działo z klimatem jeśli nie zaczniemy zmieniać naszych działań?

Jeśli nie powstrzymamy ocieplenia się klimatu, czeka nas świat, w którym będzie coraz trudniej żyć. Już teraz doświadczamy coraz częstszych anomalii i ekstremalnych zjawisk pogodowych. Z czasem te zjawiska będą się nasilać. Dodatkowo, czeka nas podniesienie się poziomu morza i przesuwanie się stref klimatycznych.

Wizja niepohamowanych emisji i zmiany klimatu to wizja zatopionych państw wyspiarskich, podtopionych aglomeracji przybrzeżnych, wysuszonej ziemi, a co się z tym wszystkim wiąże masowej migracji ludzi. Dla natury będzie to oznaczało konieczność dostosowywania się zwierząt i roślin do nowych warunków (również migrację) lub po prostu wymieranie.

W normalnych warunkach, przy temperaturze zmieniającej się powoli, na przestrzeni dziesiątek i setek tysięcy lat, natura miała czas na dostosowywanie się i ewolucję. Dzisiejsze, dynamiczne zmiany takiej szansy nie dają. Więcej informacji w linku.

Na czym polega polityka klimatyczna i dlaczego jest ona potrzebna?

Polityka klimatyczna to ramy strategiczne i prawne na poziomie międzynarodowym (np. Konwencja Klimatyczna – Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, Unii Europejskiej (np. pakiet klimatyczno-energetyczny) i krajowym (w tym zbiór ustaw wdrażających pakiet klimatyczny UE, np. Ustawa o handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych).

Polityka klimatyczna jest niezbędna, żeby ukierunkowywać rozwój światowej gospodarki w kierunku niskoemisyjnym.

Co to jest “porozumienie paryskie”?

Porozumienie paryskie to porozumienie stron Konwencji klimatycznej, czyli państw, które są częścią Konwencji klimatycznej ONZ. Zgodnie z Porozumieniem paryskim z 2015 roku, celem polityki klimatycznej jest powstrzymanie ocieplenia się klimatu poniżej 2°C w porównaniu z okresem przedprzemysłowym, z perspektywą niedoprowadzenia do podwyższenia się temperatury o 1,5°C.

Oznacza to konieczność wyeliminowania antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych do połowy obecnego stulecia (m.in przez ich zbilansowania z ich pochłanianiem, np. przez lasy i technologie składowania emisji), czyli doprowadzenie do neutralności klimatycznej. Więcej informacji na oficjalnej stronie Konwencji Klimatycznej.

Co to jest “Pakiet klimatyczno-energetyczny”?

Pakiet klimatyczno-energetyczny jest zbiorem regulacji unijnych, które mają zagwarantować redukcję emisji gazów cieplarnianych całej Unii Europejskiej (o 20% w stosunku do roku 1990), zwiększenie efektywności energetycznej (o 20% w stosunku do prognoz) i zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w konsumpcji energii do 20% do roku 2020.

W ramach pakietu działa system handlu uprawnieniami do emisji (EU-ETS), limity emisji dla obszarów gospodarki nieobjętych EU-ETS oraz dyrektywy dotyczące efektywności energetycznej i promocji odnawialnych źródeł energii. W październiku 2014 roku kraje UE zgodziły się na określenie celów klimatycznych na rok 2030, mówiących o  redukcji gazów cieplarnianych o przynajmniej 40%, wzroście wykorzystania OZE do 27% i efektywności energetycznej do 27%. Są to cele pośrednie, które w dalszej perspektywie mają doprowadzić do neutralności klimatycznej, zgodnie z porozumieniem paryskim. To znaczy, że z czasem, cele będą procentowo odzwierciedlać konieczne redukcję w czasie.

 

 

Niniejsza publikacja została przygotowana z pomocą Energia Od Nowa, projekt opracowany przez WWF Polska i NFOSiGW

Climate Tracker

About Climate Tracker

A network of over 7000 passionate young journalists, communicators and activists, getting climate change in the headlines around the world. Find out more about us at climatetracker.org/about/